Η γονική παροχή χρημάτων ή περιουσίας είναι ένας συνηθισμένος τρόπος με τον οποίο οι γονείς βοηθούν τα παιδιά τους. Μπορεί να αφορά χρήματα για την αγορά κατοικίας, ένα ακίνητο, μετοχές ή άλλο περιουσιακό στοιχείο. Η φορολογική μεταχείριση, όμως, δεν είναι ίδια σε όλες τις περιπτώσεις.
Από την 1η Οκτωβρίου 2021 ισχύει αφορολόγητο όριο 800.000 ευρώ για γονικές παροχές και δωρεές προς πρόσωπα της Α΄ κατηγορίας. Για τα χρήματα, όμως, υπάρχει μία κρίσιμη προϋπόθεση. Η μεταφορά πρέπει να αποδεικνύεται μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος (τράπεζας). Αν δοθούν χρήματα εκτός τραπεζικού συστήματος, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι εντελώς διαφορετικό.
Τι σημαίνουν όμως όλα αυτά στην πράξη; Ποιοι καλύπτονται από το αφορολόγητο, πώς υπολογίζονται τα 800.000 ευρώ και τι αλλάζει όταν η γονική παροχή αφορά χρήματα;
Ας δούμε τις βασικές περιπτώσεις μία προς μία.
Ποιοι δικαιούνται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ;
Η ρύθμιση αφορά τα πρόσωπα της Α΄ κατηγορίας φορολογίας δωρεών και γονικών παροχών. Σε αυτήν περιλαμβάνονται ο σύζυγος ή το μέρος συμφώνου συμβίωσης, τα τέκνα, τα εγγόνια και οι γονείς. Ειδικά ο όρος “γονική παροχή” αφορά παροχή από γονέα προς τέκνο.
Για τις μεταβιβάσεις που υπάγονται στη συγκεκριμένη ρύθμιση, τα πρώτα 800.000 ευρώ έχουν μηδενικό συντελεστή. Στο τμήμα της φορολογητέας αξίας που ξεπερνά τις 800.000 ευρώ εφαρμόζεται συντελεστής 10%.
Ένα απλό παράδειγμα βοηθά:
Ένας πατέρας μεταβιβάζει στο παιδί του περιουσία φορολογητέας αξίας 900.000 ευρώ και πληρούνται οι προϋποθέσεις της ρύθμισης. Τα πρώτα 800.000 ευρώ καλύπτονται από το αφορολόγητο.Ο φόρος υπολογίζεται στα υπόλοιπα 100.000 ευρώ: 100.000 € × 10% = 10.000 € φόρος.
Τα 800.000 ευρώ δεν ξεκινούν από την αρχή σε κάθε νέα γονική παροχή;
Αυτό είναι ένα σημείο που χρειάζεται προσοχή. Το αφορολόγητο δεν ανανεώνεται κάθε φορά που γίνεται μια νέα γονική παροχή ή δωρεά μεταξύ των ίδιων προσώπων. Για τις παροχές που έχουν πραγματοποιηθεί από 1 Οκτωβρίου 2021 και μετά, οι γονικές παροχές και δωρεές μεταξύ των ίδιων προσώπων συνυπολογίζονται. Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ παρέχεται συνολικά μία φορά, ακόμη και αν εξαντληθεί μέσα από περισσότερες μεταβιβάσεις.
Η ίδια η ΑΑΔΕ δίνει χαρακτηριστικό παράδειγμα. Αν ένας γονέας μεταφέρει στο παιδί του 600.000 ευρώ και αργότερα του δωρίσει ακίνητο αξίας 250.000 ευρώ, η συνολική αξία φτάνει τις 850.000 ευρώ.
Ο φόρος στη δεύτερη πράξη υπολογίζεται στα 50.000 ευρώ που υπερβαίνουν το όριο. Άρα, πριν από μια νέα γονική παροχή ακινήτου ή χρημάτων, πρέπει να ελεγχθούν οι προηγούμενες παροχές μεταξύ των συγκεκριμένων προσώπων.
Η μεγάλη παγίδα: Γονική παροχή χρημάτων σε μετρητά
Στις χρηματικές γονικές παροχές ο τρόπος με τον οποίο δίνονται τα χρήματα είναι καθοριστικός. Για να εφαρμοστεί το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ, η χρηματική παροχή πρέπει να αποδεικνύεται με μεταφορά μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Αν δεν πραγματοποιηθεί με αυτόν τον τρόπο, η χρηματική γονική παροχή προς πρόσωπο της Α΄ κατηγορίας φορολογείται αυτοτελώς με 10%, χωρίς αφορολόγητο όριο. Η διαφορά μπορεί να είναι πολύ μεγάλη.
Ας υποθέσουμε ότι ένας γονέας θέλει να δώσει στο παιδί του 100.000 ευρώ και δεν υπάρχουν προηγούμενες παροχές που επηρεάζουν το διαθέσιμο αφορολόγητο.
Αν γίνει αποδεδειγμένη τραπεζική μεταφορά και πληρούνται οι υπόλοιπες προϋποθέσεις, ο φόρος είναι 0 ευρώ. Αν πρόκειται για χρηματική γονική παροχή που δεν γίνεται μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος, εφαρμόζεται 10% χωρίς αφορολόγητο. Για αυτό η έκφραση “μέχρι 800.000 ευρώ δεν πληρώνεις φόρο” είναι ελλιπής όταν μιλάμε για χρήματα.
Αρκεί να καταθέσω τα μετρητά στην τράπεζα;
Εδώ υπάρχει μία ακόμη παγίδα. Δεν πρέπει να θεωρούμε ότι η απλή εμφάνιση χρημάτων σε έναν τραπεζικό λογαριασμό αρκεί αυτομάτως για το αφορολόγητο.
Η ΑΑΔΕ προβλέπει ότι η τραπεζική διαδρομή της παροχής πρέπει να αποδεικνύεται. Στη δήλωση αναφέρονται τα στοιχεία των λογαριασμών και του πιστωτικού ιδρύματος και χρησιμοποιείται το σχετικό αποδεικτικό της μεταφοράς. Υπήρξε ειδική ρύθμιση για αναλήψεις μετρητών από λογαριασμό του δωρητή και κατάθεση του ίδιου ποσού στον λογαριασμό του δωρεοδόχου μέσα σε τρεις εργάσιμες ημέρες. Αυτή όμως αφορά πράξεις που έγιναν από 1/10/2021 έως και 9/9/2022. Δεν αποτελεί γενικό κανόνα για μια γονική παροχή που πραγματοποιείται σήμερα. Η ασφαλής πρακτική για μια σημερινή χρηματική γονική παροχή είναι να υπάρχει σαφής και αποδεικνυόμενη μεταφορά μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος.
Μπορεί ο γονέας να πληρώσει απευθείας το σπίτι του παιδιού;
Ναι, και αυτή είναι μια χρήσιμη λεπτομέρεια όταν η γονική παροχή χρημάτων γίνεται για αγορά ακινήτου.
Η ΑΑΔΕ δέχεται, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, τη μεταφορά χρημάτων απευθείας από τον λογαριασμό του γονέα στον λογαριασμό του πωλητή ή του κατασκευαστή για την αγορά ακινήτου από το παιδί. Η συναλλαγή μπορεί να υπαχθεί στη ρύθμιση των 800.000 ευρώ, παρότι τα χρήματα δεν πέρασαν πρώτα από τον λογαριασμό του παιδιού. Πρέπει όμως να προκύπτει ότι το παιδί είναι ο αγοραστής και ότι η πληρωμή αφορά το συγκεκριμένο τίμημα. Αντίστοιχη δυνατότητα προβλέπεται, με τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, για αγορά οχήματος ή για ποσό που καταβάλλεται για αύξηση εταιρικού κεφαλαίου προς όφελος του ατόμου που λαμβάνει τη δωρεά.
Τι γίνεται αν τα χρήματα μπουν σε κοινό λογαριασμό;
Ο κοινός λογαριασμός χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Η ΑΑΔΕ αναγνωρίζει συγκεκριμένες μεταφορές προς λογαριασμό στον οποίο το τέκνο ή ο δωρεοδόχος είναι συνδικαιούχος. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τα χρήματα μπορούν στη συνέχεια να χρησιμοποιηθούν ελεύθερα από οποιονδήποτε άλλο συνδικαιούχο.
Αν τα χρήματα καταλήξουν σε κοινό λογαριασμό του παιδιού με τρίτο πρόσωπο, μπορεί να ελεγχθεί ποιος τα χρησιμοποίησε πραγματικά. Αν αποδειχθεί ότι ωφελήθηκε ο τρίτος και όχι ο δηλωμένος δωρεοδόχος, μπορεί να προκύψει διαφορετική φορολογία δωρεάς.
Πώς δηλώνεται η γονική παροχή;
Οι δηλώσεις δωρεάς και γονικής παροχής υποβάλλονται ψηφιακά μέσω της εφαρμογής myPROPERTY της ΑΑΔΕ στις περιπτώσεις που υποστηρίζονται από την υπηρεσία. Όταν πρόκειται να συνταχθεί συμβολαιογραφικό έγγραφο, τη δήλωση συμπληρώνει ο συμβολαιογράφος και οι συμβαλλόμενοι την αποδέχονται. Για κινητά περιουσιακά στοιχεία ή χρήματα χωρίς συμβολαιογραφικό έγγραφο, η δήλωση υποβάλλεται από τους συμβαλλομένους.
Στις χρηματικές παροχές χωρίς συμβολαιογραφικό έγγραφο, η εγκύκλιος Ε.2077/2022 αναφέρει εξάμηνη προθεσμία από τη σύσταση της παροχής, δηλαδή από τη μεταφορά των χρημάτων.
Δεν είναι λοιπόν σωστό να αντιμετωπίζεται μια τραπεζική μεταφορά από γονέα σε παιδί ως διαδικασία που τελειώνει με ένα απλό έμβασμα.
Προσοχή και στις “ενδιάμεσες” δωρεές
Μια ακόμη περίπτωση που εξετάζει ρητά η ΑΑΔΕ είναι οι διαδοχικές δωρεές. Για παράδειγμα, χρήματα μπορεί να μεταφερθούν από ένα τέκνο στον γονέα και στη συνέχεια από τον γονέα σε άλλο τέκνο.
Αν από τις πραγματικές συνθήκες προκύπτει ότι χρησιμοποιήθηκαν διαδοχικές δωρεές ώστε ο τελικός δικαιούχος να αποκτήσει χρήματα που διαφορετικά θα είχαν άλλη φορολογική μεταχείριση, η φορολογική διοίκηση μπορεί να εξετάσει αν υπάρχει καταστρατήγηση. Η Ε.2077/2022 αναφέρει μάλιστα ότι μικρό χρονικό διάστημα μεταξύ των πράξεων —ενδεικτικά έως έξι μήνες— αποτελεί ισχυρή ένδειξη, χωρίς αυτό από μόνο του να αρκεί για την επιβολή φόρου.
Τι πρέπει να ελέγξετε πριν κάνετε γονική παροχή
Πριν μεταφερθούν χρήματα ή περιουσία, χρειάζεται να είναι ξεκάθαρα τέσσερα πράγματα: ποιος δίνει την περιουσία, ποιος τη λαμβάνει, τι ακριβώς μεταβιβάζεται και ποιες προηγούμενες δωρεές ή γονικές παροχές έχουν γίνει μεταξύ των ίδιων προσώπων από 1/10/2021.Στα χρήματα πρέπει επιπλέον να σχεδιαστεί σωστά η τραπεζική μεταφορά και να διατηρηθούν τα σχετικά αποδεικτικά.
Η ΑΑΔΕ αναφέρει ρητά το παραστατικό της μεταφοράς μεταξύ των λογαριασμών στα δικαιολογητικά για τις σχετικές δηλώσεις. Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ στις γονικές παροχές και δωρεές είναι πράγματι υψηλό. Δεν καταργεί όμως τις προϋποθέσεις της φορολογικής νομοθεσίας. Ιδίως όταν πρόκειται για χρηματικά ποσά, ο τρόπος μεταφοράς μπορεί να καθορίσει αν μια παροχή 100.000 ευρώ θα έχει μηδενικό φόρο ή αν θα προκύψουν 10.000 ευρώ φόρου.
Για μεγάλα ποσά, ακίνητα, κοινούς λογαριασμούς ή προηγούμενες παροχές, ο έλεγχος από λογιστή ή συμβολαιογράφο πριν γίνει η συναλλαγή είναι πρακτικότερος από την προσπάθεια διόρθωσης μιας λανθασμένης μεταφοράς εκ των υστέρων.
Έχετε ακόμη απορίες για τη γονική παροχή ή τη δωρεά;
Οι γονικές παροχές δεν είναι όλες ίδιες. Το ποσό, το είδος της περιουσίας, προηγούμενες παροχές και, στην περίπτωση χρημάτων, ο τρόπος μεταφοράς μπορούν να επηρεάσουν τη φορολογική αντιμετώπιση. Γι’ αυτό και μια απάντηση που ισχύει σε μία περίπτωση δεν είναι απαραίτητα σωστή για μια άλλη.
Αν θέλετε να ξεκαθαρίσετε και άλλα φορολογικά ή λογιστικά ζητήματα που σας απασχολούν, μπορείτε να συνεχίσετε με τις “Συχνές ερωτήσεις για την εφορία και τις λογιστικές υπηρεσίες”, όπου έχουμε συγκεντρώσει απαντήσεις σε θέματα που προκύπτουν συχνά στην καθημερινή επικοινωνία με ένα λογιστικό γραφείο.
Και επειδή σε μια γονική παροχή έχει σημασία να γίνουν σωστά τα βήματα πριν από τη μεταφορά χρημάτων ή περιουσίας, αξίζει να γνωρίζετε και ποια είναι τα πλεονεκτήματα συνεργασίας με πιστοποιημένους λογιστές και φοροτεχνικούς. Η σωστή καθοδήγηση από την αρχή μπορεί να σας βοηθήσει να γνωρίζετε τις υποχρεώσεις σας, τα δικαιολογητικά που χρειάζονται και τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθήσετε.
Αν, παρ’ όλα αυτά, εξακολουθείτε να έχετε ερωτήσεις για τη δική σας περίπτωση, επικοινωνήστε με το λογιστικό γραφείο TAXREPORT ή επισκεφθείτε τα γραφεία μας. Βρισκόμαστε στο κέντρο του Πειραιά, δίπλα στο Δημαρχείο και το σταθμό του Μετρό και τραμ, στη στάση Δημαρχείο Πειραιά. Οι έμπειροι και πιστοποιημένοι λογιστές και φοροτεχνικοί μας μπορούν να εξετάσουν τα συγκεκριμένα δεδομένα της γονικής παροχής ή της δωρεάς και να σας καθοδηγήσουν πριν προχωρήσετε στη συναλλαγή.